Wat stuur je via WhatsApp als iemand is overleden?

Mag dat wel, een appje?

Ja. Een appje is niet oneerbiedig; het is hoe we elkaar vandaag bereiken. Het kan zelfs prettig zijn: geen telefoon die overgaat op een onmogelijk moment, geen gesprek dat gevoerd moet worden, lezen wanneer het uitkomt. Een kaart kan daarna nog altijd.

Kort, en zonder verwachting

Twee of drie zinnen zijn genoeg. Zeg wat je voelt, noem de overledene bij naam als je die kende, en sluit af zonder een vraag die beantwoord moet worden. Schrijf er gerust bij dat de ander niet hoeft te reageren; dat haalt precies de druk weg die een bericht in deze dagen kan geven.

• “Lieve Saskia, wat een verdrietig bericht over je moeder. Ik denk aan jullie. Je hoeft niet te antwoorden.”
• “Net gehoord van Tom. Ik ben er stil van. Als je wilt praten ben ik er, en anders ook.”
• “Ik kende je vader van het koor. Wat een warme man. Ik leef met jullie mee.”
• “Ik hoorde het pas vandaag, sorry dat ik zo laat ben. Ik denk aan je.”

Als je iemand minder goed kent

Houd het dan nog korter en maak geen aanspraak op nabijheid die er niet is. Gecondoleerd met het verlies van je broer. Ik wens je veel sterkte is prima. Het gaat er niet om dat je het mooi zegt; het gaat erom dat je het zegt.

Voicebericht, bellen, emoji’s

Een voicebericht vraagt iets meer van de ontvanger dan een kort tekstbericht: het moet beluisterd worden en is lastig terug te lezen. Als je twijfelt, is tekst de laagdrempeligste keuze. Bellen kan, maar niet onaangekondigd in de eerste dagen; app eerst of het uitkomt. Met emoji’s is voorzichtigheid verstandig: een hartje of een kaarsje kan, maar laat het daarbij. Een reeks emoji’s leest snel als haast.

Hulp aanbieden zonder druk

Bied iets concreets aan, met een uitweg erbij. Ik zet donderdag een pan soep bij je voor de deur, je hoeft niet open te doen. Of: Zal ik zaterdag de kinderen een middag meenemen? Dat is makkelijker om op te reageren dan laat maar weten als ik iets kan doen, want die zin legt de vraag bij de ander, en daar is in deze dagen niet altijd ruimte voor.

En daarna

Een appje in de eerste dagen en daarna een kaart is een heel gewone volgorde; wanneer je die kaart stuurt maakt minder uit dan je denkt. En een appje weken later kan het meest betekenen, als de rest stil is geworden: ik dacht vandaag aan je. Wat je daarna kunt blijven zeggen, lees je in wat zeg je tegen iemand die rouwt.